Aracı sipariş ederken her şey çok heyecanlıydı. Uygulamadan o "kirpi" ikonunu izlemek, geminin nerede olduğunu takip etmek keyifli. Ama ne zaman ki teslimat tarihi yaklaştı, bende o meşhur panik başladı: "Ben bu arabayı nerede şarj edeceğim?"
AVM köşelerinde veya benzinliklerdeki DC şarj istasyonlarında ömür çürütmek istemiyordum. Zaten elektrikli arabanın bütün olayı, akşam eve gelip telefonu şarja takar gibi arabayı takmak. Sabah dolu bataryayla uyanmak. Ama işler teorideki gibi "tak-çalıştır" olmuyormuş. Özellikle de benim gibi çok da yeni olmayan, yönetimi biraz "garantici" bir sitede oturuyorsanız.
Aşağıda okuyacaklarınız bir "uzman tavsiyesi" değildir. Elektrik mühendisi değilim. Sadece İstanbul’da bir sitede oturan, bu süreci deneme-yanılma (ve biraz da para harcama) yoluyla öğrenmiş bir Model Y kullanıcısıyım.
Neden Normal Priz Yetmedi? (İlk Hayal Kırıklığı)
Aracı ilk aldığım gün, yanında gelen (veya bazen parayla satılan) o çantalı Mobile Connector şarj aletine güvendim. Dedim ki; "Ne olacak, otoparkta priz var, takarım dolar."
Taktım. Arabanın ekranına baktım.

• Şarj hızı: Saatte 13 km menzil.
  
• Tam dolum süresi: 24 saatten fazla.
  

Yani akşam işten gelip taksam, sabah işe giderken batarya anca %10-15 dolmuş oluyor. Günlük 30-40 km yapıyorsanız sorun yok ama hafta sonu uzun yoldan geldiyseniz, o arabanın kendine gelmesi iki gün sürüyor. Bir de otoparktaki o standart priz, saatlerce 13 amper akım çekilince ısınıyor. Elimi fişe değdirdiğimde bayağı sıcaktı. "Evi yakmayalım durduk yere" diyerek o gece şarjı kestim. Wallbox şart olmuştu.

Site Yönetimiyle İzin Süreci (En Zor Kısım)
Wallbox'ı satın almadan önce halletmeniz gereken asıl mesele bu: Yöneticiyi ikna etmek.
Benim oturduğum site yönetimi, "Otoparkta elektrikli araç şarjı yasak, yangın riski var" diye kestirip attı başta. Haklı oldukları pay var; binanın ortak elektriğinden kaçak şarj edenler yüzünden herkesi yasaklamışlar.
Onlara şu argümanlarla gittim ve süreci (biraz gergin de olsa) çözdük:

1. "Hattı kendi sayacımdan çekeceğim": Ortak elektriğe dokunmayacağımı, dairemdeki sayacın çıkışından otoparka kadar özel kablo döşeteceğimi söyledim.
   
2. "Projeli ve Sigortalı Olacak": Merdiven altı bir elektrikçiye değil, yetki belgesi olan bir firmaya yaptıracağımı, kaçak akım rölesi ve yangın korumalı sigortalar kullanacağımı belirttim.
   

Benden "Fen Adamı Onaylı Tesisat Projesi" istediler. Bu gözünüzü korkutmasın, işi yapacak elektrikçiye söylüyorsunuz, basit bir şema çizip kaşeliyor. Bunu yönetim dosyasına koyuyor, sorumluluğu üzerinden atıyor. "Tamam" dediklerinde derin bir nefes aldım.

Malzeme Seçimi: Tesla Wallbox Gen 3 ve Diğerleri
Cihaz olarak Tesla’nın kendi Gen 3 Wallbox'ını seçtim. Piyasada Vestel, Gersan veya Schneider gibi markalar da var ve iş görüyorlar. Ama Tesla’nın üzerindeki o minik düğmenin şarj kapağını otomatik açması gibi ufak konforlar ve aracın yazılımıyla tam entegre olması beni cezbetti. İkinci el sitelerinde veya Tesla’nın kendi mağazasında bulunabiliyor.
Ancak Wallbox sadece buzdağının görünen kısmı. Asıl maliyet ve kafa karışıklığı altyapıda.
Elektrikçiye Aldırdığım Malzeme Listesi:

• Kablo: İşte dananın kuyruğunun koptuğu yer. (Detayı aşağıda).
  
• Sigorta Kutusu: Otoparka, cihazın yanına konacak küçük kutu.
  
• Sigortalar: 3x32A C Tipi Sigorta (Siemens veya Schneider öneriliyor, ucuzuna kaçmayın).
  
• Kaçak Akım Rölesi: Hayati önem taşıyor. 40A 30mA (Tip A veya Tip B olması gerekiyor, Tesla içinde kendi koruması var diyor ama bizim usta "Türkiye şebekesine güven olmaz" diyerek taktı).
  
• Spiral Boru: Kabloların içinden geçeceği, dış darbelere dayanıklı boru.
  

Kablo Kalınlığı Meselesi: 6mm mi, 10mm mi?
Bu konu forumlarda meydan savaşına dönmüş durumda. Benim sayacımdan otoparkımdaki duvara olan mesafe yaklaşık 25 metreydi.

• Ustanın dediği: "Abi 6mm (3x6 NYY) yeter, 11kW güç çekeceksin, bu kablo ısınmaz."
  
• Forumdaki "bilmiş" arkadaşların dediği: "Kesinlikle 10mm yap, ileride voltaj düşer, ısınma yapar, kayıp yaşarsın."
  

Aradaki fiyat farkı neredeyse iki katı. Ben ustanın tecrübesine güvendim ve 6mm kablo kullandık. Sonuç? Şarj sırasında kabloyu elliyorum, ılıma bile yok. Eğer mesafeniz 40-50 metreyi aşıyorsa 10mm düşünün ama 20-30 metreler için 6mm gayet yeterliymiş, boşuna masraf yapmayın.
Bir diğer detay; eğer evinizde Trifaze (Sanayi elektriği) varsa şanslısınız, 11kW hız alırsınız. Benim evimdeki altyapı Monofaze (Tek faz). Bu yüzden Wallbox kurmama rağmen maksimum 7.4 kW güç alabilecektim. Bunu bilerek kurdurdum. (İleride Tedaş'a başvurup trifazeye çevirebiliyorsunuz ama o ayrı bir bürokrasi cehennemi).
Kurulum Günü: Toz, Gürültü ve Usta Diyalogları
Elektrikçi ekibi sabah 9 gibi geldi. İki kişilerdi. Önce sayacın olduğu pano açıldı. Burası önemli; apartmanın şaft boşluğundan (kabloların geçtiği dikey boşluk) kabloyu aşağı otoparka sarkıtmak en zor iş.
Bizim şaft tıkalı çıktı. Birinci kattaki komşu oraya dolap yaptırmış, beton dökmüşler vs. Mecburen dış cepheden, binanın yan tarafından düzgün bir kroşe sistemiyle indirdiler. Buradaki estetik kaygı önemli, yönetim "Binanın dış görünüşünü bozdunuz" diye arıza çıkarabilir. Kabloyu duvar rengine boyayacağımıza söz verdik.
Kurulum Sırasında Yaşanan Aksilikler:

• Matkap Ucu: Otoparktaki beton o kadar sertti ki (perde beton), ustanın büyük Hilti ucu kırıldı. Yarım saat yeni uç gelmesini bekledik.
  
• Wi-Fi Sorunu: Wallbox'ı duvara taktılar, elektriği verdiler. Yeşil ışık yandı. Ama kurulumu tamamlamak için cihazın kendi Wi-Fi ağına bağlanıp telefondan ayar yapmanız lazım. Otoparkta telefon çekmiyor! Usta bana bakıyor, ben ustaya. Mecburen arabayı dışarı çektik, telefonun az çektiği bir köşe bulduk, oradan zar zor kurulumu yaptık. Tavsiye: Kurulum yapacağınız yerde telefon çekmiyorsa, kurulum öncesi Wallbox’ı evde fişe takıp güncellemelerini yapın.
  

Tesla Wallbox Ayarları (Telefondan Yaptıklarım)
Cihazın içine (arayüzüne) girdiğinizde size kaç amperle şarj edeceğini soruyor.

• Maksimum Akım: 32A seçtik.
  
• Topraklama Kontrolü: "Enable" (Aktif) bıraktık. Topraklamanız kötüyse cihaz kırmızı ışık yakıp şarjı kesiyor. Bizim otoparkın topraklaması iyi çıktı, sorun yaşamadık. Eğer topraklama hatası alırsanız ek bir topraklama çubuğu çaktırmanız gerekebilir, bu da ekstra masraf demek.
  
• Erişim Kontrolü: "Sadece Tesla Araçlar" veya "Tüm Araçlar" seçeneği var. Ben "Sadece Benim Eşleştirdiğim Araçlar" seçeneğini bulamadım (sanırım Gen 3'te yok veya ben beceremedim), o yüzden "Tüm Tesla'lar" seçili. Zaten otoparkıma başka Tesla girip şarj ederse helal olsun derim.
  

Maliyet Tablosu
Gelelim fasulyenin faydalarına. Bu fiyatlar sürekli değişiyor, o yüzden TL olarak yazıyorum ama siz bunu okurken muhtemelen artmıştır.
Tesla Wallbox Gen 3: 29,670 TL
25 Metre Kablo (3x6 NYY) (Metresi: 175 TL): 4.375 TL
İşçilik (Kurulum, delme, kablo çekme): 5.000 TL
Pano Malzemeleri (Siemens sigorta, kaçak akım rölesi, kutu): 3.000 TL
Sarf Malzeme: (Spiral boru, kroşe, dübel, bant): 1.000 TL
TOPLAM : 43.000 TL
Bu rakamın içinde site yönetimine verdiğim "huzur payı" (tatlı dil ve bolca çay ikramı) dahil değildir.

Performans ve Kullanım Deneyimi
Her şey bitti, şalteri kaldırdık. Tesla'nın şarj portuna o şık kabloyu taktım. "Click" sesi geldi ve yeşil ışık yanıp sönmeye başladı.

• Öncesi (Priz): 13 km/saat hız.
  
• Sonrası (Wallbox - Monofaze): 50-55 km/saat hız.
  

Eğer trifaze hattım olsaydı bu hız 70-75 km/saat civarına çıkacaktı. Ama şu anki haliyle bile akşam 20:00'de eve gelip taktığımda, sabah 07:00'de batarya %20'den %100'e gelmiş oluyor (veya belirlediğim %80 limitine).

Isınma Durumu:
İlk şarjda 4 saat boyunca başında bekledim desem yeridir. Sürekli sigortayı, kabloyu ve cihazı elledim.

• Duvar ünitesi: Hafif ılık.
  
• Kablo: Soğuk.
  
• Sigorta kutusu: Normal sıcaklıkta.
  

Korktuğum gibi sigorta atması veya voltaj dalgalanması yaşamadım. Ancak şunu fark ettim; evde aynı anda fırın, klima, çamaşır makinesi ve Wallbox çalışırsa ana sigorta sınırları zorlanıyor. Bu yüzden şarjı aracın ekranından veya telefondan gece 00:00 sonrasına planladım. Hem elektrik tarifesi gece daha ucuz (eğer üç zamanlı tarife kullanıyorsanız) hem de evdeki yük azalmış oluyor.
Son Olarak Birkaç Uyarı
Bu işe girişecekseniz, Wallbox'ı almadan önce mutlaka sitenizin teknik personeli veya tanıdık bir elektrikçiyle otoparka inip bir keşif yapın. "Buraya hat çekmek çok zor, kırma dökme çok olur" derlerse astarı yüzünden pahalıya gelebilir.
Benim yaşadığım en büyük stres, "Ya o kadar masraf edip izin alamazsam?" korkusuydu. O yüzden önce yönetimi halledin, sonra cihazı sipariş edin.
Şu an otoparka inip, bagajdan kablo çıkarma derdi olmadan, duvardaki tabancayı alıp araca takmak büyük lüksmüş. Fatura tarafında ise; dışarıda DC şarjda 1000 TL'ye dolan depo, evde gece tarifesiyle 250-300 TL civarına doluyor. Yani yaptığınız o 35-40 bin TL'lik masraf, eğer çok yol yapıyorsanız kendini 1 sene içinde amorti ediyor.
Kurulum bittiğinde yerdeki beton tozlarını süpürürken "Değdi mi bu kadar uğraşa?" demiştim kendi kendime. Şimdi her sabah %100 şarjla güne başlarken cevabım net: Evet, değmiş.